चरक संहिता, चिकित्सा स्थान 9.6

विपरीत बुद्धी, सत्त्वाचा क्षोभ, चंचल दृष्टी, अधीरता, असंबद्ध वाणी आणि शून्य हृदय-मन — ही उन्मादाची सामान्य लक्षणे आहेत.

धीविभ्रमः सत्त्वपरिप्लवश्च पर्याकुला दृष्टिरधीरता च । अबद्धवाक्त्वं हृदयं च शून्यं सामान्यमुन्मादगदस्य लिङ्गम् ॥

dhi-vibhramah sattva-pariplavas ca paryakula drstir adhirata ca | abaddha-vaktvam hrdayam ca sunyam samanyam unmada-gadasya lingam ||

Perverted intellect, agitation of sattva, restless eyes, impatience, incoherent speech, and a vacant heart-mind — these are the common marks of unmada.

Compare with thought disorder, agitation, and emptiness in modern psychosis chapters. Charaka also writes apasmara (Nidana 8; Chikitsa 10) as episodic loss of memory/consciousness with frightening movements — closer to seizure than to everyday forgetfulness. Do not self-label either.

सर्व 35 प्रकरणे · खऱ्या आयुष्यातील 183 कथा · मनासाठी 61 हिंदू श्लोक · सर्वांसाठी मानसशास्त्र – मानसिक आरोग्य मालिका