आजोबांनी वाचणे सोडले

त्र्याहत्तर वर्षांचे जोसेफ कोचीमध्ये आपल्या मुलाच्या कुटुंबासोबत राहतात. गेल्या वर्षी पत्नीचे निधन झाल्यापासून आणि गुडघ्यांमुळे रोजचे फिरणे बंद झाल्यापासून ते एकाच खुर्चीत बसून राहतात. पूर्वी ते वर्तमानपत्र पहिल्या पानाप…

त्र्याहत्तर वर्षांचे जोसेफ कोचीमध्ये आपल्या मुलाच्या कुटुंबासोबत राहतात. गेल्या वर्षी पत्नीचे निधन झाल्यापासून आणि गुडघ्यांमुळे रोजचे फिरणे बंद झाल्यापासून ते एकाच खुर्चीत बसून राहतात. पूर्वी ते वर्तमानपत्र पहिल्या पानापासून शेवटच्या पानापर्यंत वाचायचे. आता ते घडी घालून पडलेले असते. ते थोडेसेच खातात, थकलो आहे असे म्हणतात, आणि कधीकधी आपण गोष्टी विसरतो असे सांगतात.

ते 'फक्त म्हातारे होत आहेत' का, असा त्यांच्या कुटुंबाला प्रश्न पडतो. त्यांच्या सुनेच्या लक्षात येते की त्यांनी चर्चला जाणे बंद केले आहे आणि त्यांना नीट झोप लागत नाही. त्यांनी शेजाऱ्याला सांगितले, "पुढे जगण्यात काही अर्थ नाही," पण इतक्या हळू आवाजात की कोणीही ते गांभीर्याने घेतले नाही.

नातवाने त्यांना एकत्र मोठ्याने वाचायला सांगितले तेव्हा जोसेफ यांचे डोळे भरून आले. कुटुंब त्यांना डॉक्टरांकडे घेऊन गेले, ज्यांनी त्यांचे रक्त, औषधे आणि स्मृती तपासली आणि समजावले की वृद्ध लोकांमधील नैराश्य अनेकदा थकवा, विसराळूपणा आणि वेदनांच्या रूपात दिसते, आणि तो वृद्धत्वाचा सामान्य भाग नाही. उपचार, नातवासोबत रोजचे फिरणे, जुन्या मित्रांच्या भेटी आणि शाळेतून मुलांना आणण्याची जबाबदारी यांमुळे ते हळूहळू पुन्हा वाचू लागले. डॉक्टरांनी हेही समजावले की स्मृतीच्या समस्या टिकून राहिल्या, तर डिमेन्शियासाठी स्वतंत्रपणे तपासणी करणे महत्त्वाचे आहे.

कुटुंबही त्यांच्या मनःस्थितीतील अचानक बदलांवर लक्ष ठेवायला शिकले, आणि त्यांची उदासी परत आली तर ते पुन्हा खाणे बंद करेपर्यंत वाट न पाहता डॉक्टरांना लवकर सांगायचे त्यांनी ठरवले.

ते कसे ओळखावे

• माघार, भूक आणि वजन कमी होणे, आणि टिकून राहणारा थकवा.

• उदास मनःस्थितीसोबत सुरू झालेल्या स्मृती आणि एकाग्रतेच्या तक्रारी.

• कोणतेही स्पष्ट वैद्यकीय कारण नसलेल्या अंगदुखी आणि झोपेच्या समस्या.

• हळू आवाजात म्हटले असले तरी 'काही अर्थ नाही' किंवा 'मी ओझे आहे' यासारख्या टिप्पण्या.

• एखादे नुकसान, आजारपण किंवा स्वावलंबन गमावल्यानंतर.

ही कथा काय स्पष्ट करते

ही कथा वृद्धांमधील नैराश्य, ते वृद्धत्वामागे कसे लपते, आणि स्मृतीच्या समस्यांशी त्याचे साम्य दाखवते.

संभाव्य मूळ कारणे

• जवळच्या व्यक्तीचा मृत्यू आणि एकाकीपणा.

• शारीरिक आजार, वेदना आणि कमी झालेली हालचाल.

• भूमिका, दिनचर्या आणि स्वावलंबन गमावणे.

• काही औषधे आणि झोपेच्या समस्या.

• मेंदूतील बदल आणि मनःस्थितीचा पूर्वीचा इतिहास.

काय करावे

1. जगायचे नसल्याबद्दलची प्रत्येक टिप्पणी गांभीर्याने घ्या आणि त्याबद्दल हळुवारपणे बोला.

2. मनःस्थिती, स्मृती, औषधे आणि दृष्टी किंवा श्रवण यांचा समावेश असलेली संपूर्ण तपासणी करून घ्या.

3. हलक्या हालचाली आणि सूर्यप्रकाशासह दैनंदिन दिनचर्या ठेवा.

4. मित्र, श्रद्धेचे गट आणि कौटुंबिक कामांशी पुन्हा नाते जोडा.

5. गृहपाठात किंवा स्वयंपाकात मदत करण्यासारखी भूमिका द्या.

6. ते आयुष्य संपवण्याबद्दल बोलल्यास त्यांच्यासोबत राहा आणि स्थानिक आपत्कालीन क्रमांकाशी संपर्क साधा किंवा जवळच्या रुग्णालयात जा.

कोणाचा सल्ला घ्यावा

• आरोग्य आणि औषधांच्या संपूर्ण आढाव्यासाठी फॅमिली डॉक्टर किंवा वृद्धरोगतज्ज्ञ.

• उदास मनःस्थिती दोन आठवड्यांपेक्षा जास्त टिकल्यास वृद्धांसाठीचे मानसोपचारतज्ज्ञ.

• स्मृतीच्या समस्या चालू राहिल्यास किंवा वाढल्यास न्यूरोलॉजिस्ट किंवा मेमरी क्लिनिक.

• शोकातील आधारासाठी समुपदेशक किंवा धर्मगुरू.

काय करावे आणि काय करू नये

कसे वागावे आणि संवाद साधावा

• आपुलकीने आणि आदराने, सावकाश आणि स्पष्ट बोला.

• असे म्हणून पाहा: "पप्पा, मला आपल्या गप्पांची आठवण येते. मला मम्मीच्या स्वयंपाकाबद्दल सांगा."

• उत्तरांसाठी वेळ द्या.

• त्यांच्याकडे तोंड करून बसा, डोळ्यांत पाहा आणि तेच तेच किस्से संयमाने ऐका.

• फक्त त्यांच्या काळजीच्या गरजा नव्हे, तर तुम्हाला ते महत्त्वाचे आहेत हे दाखवा.

सर्व 35 प्रकरणे · खऱ्या आयुष्यातील 183 कथा · मनासाठी 61 हिंदू श्लोक · सर्वांसाठी मानसशास्त्र – मानसिक आरोग्य मालिका