कविता, वय 34

चौतीस वर्षांच्या कविताला आपण सतत रिकाम्या टाकीवर धावत आहोत असे वाटायचे. ती सतत थकलेली असायची, तिची मनःस्थिती कायम उदास असायची, आणि आपण नैसर्गिकरीत्याच आळशी आहोत किंवा खूप लवकर म्हातारे होत आहोत अशी तिने मनोमन खात्री करून…

चौतीस वर्षांच्या कविताला आपण सतत रिकाम्या टाकीवर धावत आहोत असे वाटायचे. ती सतत थकलेली असायची, तिची मनःस्थिती कायम उदास असायची, आणि आपण नैसर्गिकरीत्याच आळशी आहोत किंवा खूप लवकर म्हातारे होत आहोत अशी तिने मनोमन खात्री करून घेतली होती.

तिची दैनंदिन दिनचर्या ऊर्जा संपवणारे चक्र होती. ती नियमितपणे रात्री 1:00 नंतरपर्यंत जागी राहायची, थकून उठायची, नाश्ता पूर्णपणे टाळायची आणि घाईघाईने ऑफिसला जायची.

तिची शारीरिक टाकी पूर्णपणे रिकामी असल्याने तिचा मेंदू सतत झटपट ऊर्जा आणि दिलासा शोधत असे. ती ऑफिसमधील जड अन्न, साखरयुक्त खाद्यपदार्थ आणि बिस्किटांसोबत संध्याकाळचे अनेक कप चहा यांवर कामाचा दिवस ढकलायची. तिचे शरीर खरोखर भुकेले होते म्हणून ती खात नव्हती; ती थकलेली आणि तणावात होती म्हणून खात होती. साखरयुक्त खाद्यपदार्थ तिला एक दुःखी दिवस पार करण्यासाठी तात्पुरत्या भावनिक कुबडीसारखे काम करत होते.

आपल्याला एखादा गंभीर आजार किंवा तीव्र नैराश्य आहे या भीतीने ती अखेर डॉक्टरांकडे गेली. डॉक्टरांनी तपासण्या केल्या पण कोणताही मोठा वैद्यकीय आजार आढळला नाही. त्याऐवजी डॉक्टरांनी समजावले की तिची विस्कळीत जीवनशैली आणि भावनिक खाणे तिची मनःस्थिती थेट कशी चिरडत होते.

त्यांनी आहारात मोठा, अशक्य बदल किंवा महागड्या जिमच्या सदस्यत्वाचे उद्दिष्ट ठेवले नाही. त्याऐवजी तिचा शारीरिक पाया पुन्हा उभारण्यासाठी त्यांनी छोट्या, अतिशय व्यावहारिक दैनंदिन सवयींवर लक्ष केंद्रित केले:

• झोप: थकव्याचे चक्र थांबवण्यासाठी तिने रात्री 11:30 ची झोपण्याची आणि सकाळी 6:30 ची उठण्याची काटेकोर वेळ ठरवली.

• पोषण: ऑफिसमध्ये भुकेने व्याकूळ होऊन खाद्यपदार्थांसाठी हपापलेली पोहोचू नये म्हणून ती घरी साधा, खरा नाश्ता करू लागली.

• हालचाल: दिवसभराचा ताण नैसर्गिकरीत्या सोडून देण्यासाठी तिने बहिणीसोबत संध्याकाळी 20 मिनिटांचे साधे चालणे सुरू केले.

• बदल: तिने आपली भावनिक खाण्याची सवय — संध्याकाळचा चहा आणि बिस्किटे — बदलून ताजी फळे आणि एक ग्लास पाणी घेणे सुरू केले.

अवघ्या सहा ते आठ आठवड्यांत झालेला बदल उल्लेखनीय होता. तिची नैसर्गिक ऊर्जा परत आली, जड मनःस्थिती उंचावली, आणि अखेर तिला रात्री गाढ झोप लागू लागली.

मुख्य धडा

मागे वळून पाहताना कविताने कबूल केले की पुन्हा आनंदी वाटण्यासाठी आपल्याला वैद्यकीय चमत्काराची किंवा गुंतागुंतीच्या मानसशास्त्रीय यशाची गरज आहे असे तिला वाटले होते. पण तिची कथा अन्न आणि भावनिक खाण्याबद्दल एक महत्त्वाचा धडा सिद्ध करते: अनेकदा जे आपल्याला खोल, गूढ नैराश्य वाटते ते प्रत्यक्षात दिनचर्येसाठी आक्रोश करणारे शारीरिकदृष्ट्या थकलेले शरीर असते. शरीराला सातत्यपूर्ण झोप, खरे अन्न आणि सौम्य हालचाल दिली की भावनिक खाण्याची तीव्र ओढ अनेकदा आपोआप नाहीशी होते. छोट्या दैनंदिन सवयी हेच खरे चमत्कार आहेत.

सर्व 35 प्रकरणे · खऱ्या आयुष्यातील 183 कथा · मनासाठी 61 हिंदू श्लोक · सर्वांसाठी मानसशास्त्र – मानसिक आरोग्य मालिका