फक्त थकव्याचे अश्रू नव्हेत

झैनब एका मंगळवारी लाहोरमधील रुग्णालयातून मुलीला घरी घेऊन आली. चौथ्या दिवसापर्यंत ती क्षुल्लक गोष्टींवर रडत होती: थंड झालेला चहाचा कप, रेडिओवरचे एखादे गाणे. तिची सासू खांदे उडवून म्हणाली की हे सामान्य आहे. ते होतेच. पहिल्…

झैनब एका मंगळवारी लाहोरमधील रुग्णालयातून मुलीला घरी घेऊन आली. चौथ्या दिवसापर्यंत ती क्षुल्लक गोष्टींवर रडत होती: थंड झालेला चहाचा कप, रेडिओवरचे एखादे गाणे. तिची सासू खांदे उडवून म्हणाली की हे सामान्य आहे. ते होतेच. पहिल्या आठवड्याच्या अखेरीस अश्रू कमी झाले, आणि बाळाने जांभई दिली की झैनब पुन्हा हसू लागली.

लीड्समधील तिची मैत्रीण मरियम हिचा मार्ग वेगळा होता. तिचा मुलगा नऊ आठवड्यांचा होता, जेव्हा तिने आपल्या बहिणीकडे कबूल केले की तो हसतो तेव्हा तिला काहीच वाटत नाही. तो झोपलेला असतानाही ती जागी पडून राहायची, आपण भयानक आई आहोत याची तिला खात्री होती, आणि तिला संध्याकाळची भीती वाटायची. तिने मैत्रिणींच्या संदेशांना उत्तरे देणे बंद केले होते.

तिचा पती म्हणाला, 'तू कृतज्ञ असायला हवेस. तो किती निरोगी आहे बघ.' त्या वाक्याने तिला आणखी वाईट आणि एकटे वाटले. तिच्या बहिणीने काहीतरी वेगळे केले. मरियमला झोपता यावे म्हणून तिने दोन तास बाळ सांभाळले, तिला व्यवस्थित जेवू घातले, आणि हळुवारपणे म्हणाली, 'हे फक्त थकवा असण्यासाठी खूप जास्त काळ टिकले आहे. मला वाटते तू आजारी आहेस, अपयशी नाहीस.'

त्या दोघी मिळून फॅमिली डॉक्टरांकडे गेल्या. बाळ दूर असल्यासारखे वाटण्याबद्दलच्या प्रश्नासह मरियमने सगळ्या प्रश्नांची प्रामाणिक उत्तरे दिली. तिला सांगितले गेले की हे प्रसूतीनंतरचे नैराश्य आहे, ते सामान्य आहे आणि त्यावर उपचार होऊ शकतात, आणि नाते जोडण्यातील अडचण हे नैतिक अपयश नाही. संवादातून आधार आणि आढाव्याच्या तारखेसह योजना ठरली, आणि मरियमला विश्वास वाटू लागला की तिला पुन्हा स्वतःसारखे वाटेल.

ते कसे ओळखावे

• बेबी ब्लूज: साधारण पहिल्या आठवड्यात रडवेलेपणा आणि मनःस्थितीच्या लाटा, आई तरीही बाळासोबत राहू शकते, आणि ते निघून जाते.

• प्रसूतीनंतरचे नैराश्य: उदास मनःस्थिती पहिल्या आठवड्यांनंतरही राहते, रस कमी होतो, बाळ झोपलेले असतानाही झोप तुटक असते.

• वाढता अपराधीपणा आणि बाळ दूर असल्यासारखे वाटणे.

• मित्र आणि कुटुंबापासून दूर जाणे.

• कोणतेही आवाज, बाळाला किंवा स्वतःला इजा करण्याचे विचार, किंवा वास्तवाशी संपर्क तुटणे ही आपत्कालीन स्थिती आहे.

ही कथा काय स्पष्ट करते

ही कथा प्रकरणातील बेबी ब्लूज, जे निघून जातात, आणि प्रसूतीनंतरचे नैराश्य, जो तज्ज्ञांच्या लक्षाची गरज असलेला आजार आहे आणि अपयश नाही, यांतील फरक दाखवते.

संभाव्य मूळ कारणे

• वार बाहेर पडल्यानंतर होणारा तीव्र संप्रेरक बदल.

• झोपेचा तीव्र अभाव आणि प्रसूतीचा शारीरिक ताण.

• पूर्वीचे नैराश्य किंवा चिंता, किंवा थायरॉइडचा त्रास.

• अत्यल्प व्यावहारिक मदत, एकाकीपणा, किंवा पैशांचा आणि नात्यांचा ताण.

• फक्त आनंदच वाटायला हवा असा दबाव, ज्यामुळे प्रामाणिक भावना लाजिरवाण्या वाटतात.

काय करावे

1. उदास मनःस्थिती किती काळ टिकली आहे आणि ती सुधारत आहे की बिघडत आहे याची नोंद ठेवा.

2. झोपेच्या संरक्षणाची व्यवस्था करा: कोणीतरी दुसरे काही तासांसाठी बाळ सांभाळेल.

3. मोठ्या व्यक्तीलाही खाऊ घाला: नियमित जेवण आणि पाणी.

4. फॅमिली डॉक्टर किंवा माता-आरोग्य दवाखान्यात भेट ठरवा, आणि तिची इच्छा असल्यास तिच्यासोबत जा.

5. स्वतःला किंवा बाळाला इजा करण्याच्या विचारांबद्दल थेट विचारा.

6. उपचार योजना पाळा आणि आढाव्याची भेट चुकवू नका.

कोणाचा सल्ला घ्यावा

• प्रसूतीनंतर सुमारे दोन आठवड्यांपलीकडे उदास मनःस्थिती टिकल्यास फॅमिली डॉक्टर, आरोग्य कार्यकर्ता किंवा प्रसूती दवाखाना.

• मनःस्थिती तीव्र असल्यास, ती कामकाज करू शकत नसल्यास, किंवा पूर्वीचा कोणताही मानसिक आजार असल्यास मानसोपचारतज्ज्ञ.

• संवाद-उपचारांसाठी क्लिनिकल सायकॉलॉजिस्ट किंवा समुपदेशक.

• आवाज, इजा करण्याचे विचार किंवा गोंधळ यांसाठी ताबडतोब आपत्कालीन सेवा किंवा रुग्णालय.

काय करावे आणि काय करू नये

कसे वागावे आणि संवाद साधावा

• म्हणा 'तू वाईट आई नाहीस. हे कोणालाही होऊ शकते, आणि मदत उपयोगी ठरते.'

• सुधारण्याचा प्रयत्न न करता ऐका, आणि शांततेला राहू द्या.

• विचारा, 'बाळाव्यतिरिक्त, तू खरंच कशी आहेस?'

• कसे वाटावे याबद्दल सल्ला टाळा; त्याऐवजी नेमकी मदत द्या.

• उबदार, निवांत स्वर वापरा आणि वारंवार आश्वासन द्या.

सर्व 35 प्रकरणे · खऱ्या आयुष्यातील 183 कथा · मनासाठी 61 हिंदू श्लोक · सर्वांसाठी मानसशास्त्र – मानसिक आरोग्य मालिका