सुनीता, वय 45

अनेक महिने पंचेचाळीस वर्षांच्या सुनीताला आपण जड चिखलातून चालत आहोत असे वाटायचे. ती फक्त दुःखी नव्हती; तिला पूर्णपणे रिकामे आणि सतत थकल्यासारखे वाटायचे. तिची रात्रभर झोप लागणे थांबले. ज्या गोष्टींमुळे तिला आनंद मिळायचा — …

अनेक महिने पंचेचाळीस वर्षांच्या सुनीताला आपण जड चिखलातून चालत आहोत असे वाटायचे. ती फक्त दुःखी नव्हती; तिला पूर्णपणे रिकामे आणि सतत थकल्यासारखे वाटायचे. तिची रात्रभर झोप लागणे थांबले. ज्या गोष्टींमुळे तिला आनंद मिळायचा — जसे आपले आवडते पदार्थ बनवणे किंवा कौटुंबिक मेळाव्यांत गप्पा मारणे — त्या अचानक अशक्य कामांसारख्या वाटू लागल्या.

तिच्या संघर्षातील सर्वांत जड भाग म्हणजे तिच्या डोक्यातला एक शांत, क्रूर आवाज, जो सतत कुजबुजत असे, "मी सगळ्यांवर ओझे आहे." आई आणि पत्नींना घराचे मजबूत, निःस्वार्थ केंद्र असायलाच हवे असे इतक्या वेळा शिकवले जाते, म्हणून सुनीताने कोणालाच सांगितले नाही. कुटुंबाला ती दुबळी किंवा आळशी वाटेल या भीतीने तिने आपले अश्रू गिळले.

तिच्या मुलीने आईच्या वेदनेचे शारीरिक वास्तव लक्षात घेतले, तेव्हा कलाटणी मिळाली. तिने खोल थकवा, अचानक येणारे रडू आणि माघार पाहिली. सुनीताला "फक्त आनंदी राहा" किंवा "जास्त प्रार्थना कर" असे सांगण्याऐवजी तिच्या मुलीने हळुवारपणे डॉक्टरांकडे जाण्याचा सल्ला दिला.

दवाखान्यात एका मानसोपचारतज्ज्ञांनी ऐकून घेतले आणि तिच्या मूक त्रासाला एक नाव दिले: मध्यम क्लिनिकल नैराश्य. डॉक्टरांनी सुनीताला एक महत्त्वाची, आयुष्य बदलणारी वस्तुस्थिती समजावली: नैराश्य ही अतिशय सामान्य वैद्यकीय स्थिती आहे, आणि त्यावर अतिशय प्रभावीपणे उपचार करता येतात. तो स्वभावातील दोष नाही.

बरे होणे एका रात्रीत झाले नाही, पण ते एका स्पष्ट, व्यावहारिक योजनेद्वारे झाले:

• जैविक: मेंदूतील रसायने स्थिर करण्यासाठी आणि झोप परत आणण्यासाठी सुनीताने लिहून दिलेले अँटिडिप्रेसंट सुरू केले.

• मानसिक: आपण ओझे आहोत असे सांगणाऱ्या खोट्या, जड विचारांना आव्हान कसे द्यायचे हे शिकण्यासाठी ती साप्ताहिक थेरपी सत्रांना गेली.

• वर्तनात्मक: आपल्या शरीराला हळुवारपणे जागे करण्यासाठी आणि बाहेरच्या जगाशी पुन्हा जोडले जाण्यासाठी ती मुलीसोबत रोज छोटे, साधे फिरायला जाऊ लागली.

काही आठवड्यांत जड धुके हळूहळू निवळले. तिची ऊर्जा परत आली, आणि अंधारे विचार ओसरले.

मुख्य धडा सुनीताच्या बरे होण्यातील सर्वांत गहन भाग म्हणजे ती स्वतःकडे कसे पाहते यातील बदल. अनेक महिने आपण कुटुंबाच्या अपेक्षांवर अपयशी ठरत आहोत या समजुतीने ती स्वतःला छळत होती. शेवटी तिला सत्य उमगले: ती वाईट आई नव्हती, आणि ती कधीच दुबळी नव्हती. ती फक्त अंधारात एका गंभीर आजाराशी लढत होती, आणि पुन्हा प्रकाश शोधण्यासाठी तिला फक्त योग्य औषध आणि योग्य आधाराची गरज होती.

सर्व 35 प्रकरणे · खऱ्या आयुष्यातील 183 कथा · मनासाठी 61 हिंदू श्लोक · सर्वांसाठी मानसशास्त्र – मानसिक आरोग्य मालिका