राजा स्ट्रीटवरचा रिकामा फ्लॅट

पत्नीच्या निधनापासून आणि मुले परदेशी गेल्यापासून सत्तर वर्षांचे श्री. फर्नांडिस मुंबईत एकटे राहायचे. फक्त इतरांचे आवाज ऐकण्यासाठी ते रोज वेगळ्या खानावळीत दुपारचे जेवण घ्यायचे. अलीकडे गुडघे दुखत असल्यामुळे आणि जिने लांब व…

पत्नीच्या निधनापासून आणि मुले परदेशी गेल्यापासून सत्तर वर्षांचे श्री. फर्नांडिस मुंबईत एकटे राहायचे. फक्त इतरांचे आवाज ऐकण्यासाठी ते रोज वेगळ्या खानावळीत दुपारचे जेवण घ्यायचे. अलीकडे गुडघे दुखत असल्यामुळे आणि जिने लांब वाटत असल्यामुळे तेही थांबले.

त्यांना प्रत्येक गोष्टीची काळजी वाटू लागली: पेन्शन, रक्तदाब, मुलगा फोन करेल की नाही. घट्ट छाती घेऊन ते जागे पडून राहायचे आणि त्याच तक्रारीसाठी पुन्हा पुन्हा दवाखान्यात जायचे. तपासण्या सामान्य होत्या, पण काळजी नव्हती.

एक तरुण शेजारीण, फरिदा, हिच्या लक्षात त्यांची वर्तमानपत्रे साचत असल्याचे आले. तिने दार ठोठावले, चहा स्वीकारला, आणि पुढच्या आठवड्यात पुन्हा आली. तिने भाषण दिले नाही. तिने त्यांच्या बंदरावरच्या जुन्या कामाबद्दल विचारले, आणि ते तासभर बोलले.

फरिदाने त्यांना निद्रानाश आणि काळजीबद्दल डॉक्टरांना सांगायचे सुचवले, आणि ती त्यांच्यासोबत चालत दवाखान्यात गेली. डॉक्टरांनी त्यांच्या गुडघेदुखीवर उपचार केले, त्यांच्या चिंतेवर चर्चा केली, आणि पॅरिशचा ज्येष्ठ नागरिक गट आणि खुर्चीत बसून करायच्या रोजच्या व्यायामाची दिनचर्या सुचवली. श्री. फर्नांडिस मंगळवारी आणि शुक्रवारी जाऊ लागले. ते फरिदाला म्हणाले, 'मी एकाकी आहे हे मला कळलेच नव्हते. मला वाटायचे मी फक्त म्हातारा झालो आहे.'

ते कसे ओळखावे

• जवळच्या व्यक्तीचा मृत्यू, निवृत्ती किंवा मुले दूर गेल्यानंतर वाढता एकाकीपणा.

• अस्वस्थपणा आणि स्नायूंच्या ताणासह आरोग्य, पैसा किंवा कुटुंबाबद्दल अतिरिक्त काळजी.

• तुटक झोप, दवाखान्याच्या वारंवार भेटी, आणि सामान्य तपासणी निकाल.

• सामाजिक जीवन तोडणारी कमी झालेली हालचाल किंवा वेदना.

• विसरले गेल्याचे किंवा ओझे असल्याचे सूचित करणारी विधाने.

ही कथा काय स्पष्ट करते

ही कथा उतारवयाचे ओझे दाखवते: जवळच्या व्यक्तीचा मृत्यू, एकाकीपणा, वेदना आणि कमी झालेली हालचाल, आणि वृद्धांमधील चिंता अनेकदा आरोग्य, पैसा आणि कुटुंबाबद्दलच्या काळजीच्या रूपात कशी दिसते, जी नियमित सामाजिक संपर्क आणि अर्थपूर्ण उपक्रमांनी कमी होते.

संभाव्य मूळ कारणे

• जवळच्या व्यक्तीचा मृत्यू आणि रोजचे सोबती हरवणे.

• शारीरिक वेदना आणि कमी झालेली हालचाल.

• मोठ्या मुलांपासून आणि समुदायापासूनचे अंतर.

• आरोग्य, पैसा आणि भविष्याबद्दलची भीती.

• वयावर आधारित भेदभाव, ज्यामुळे वृद्धांना अदृश्य असल्यासारखे वाटते.

काय करावे

1. दर आठवड्याला ठरावीक वेळी नियमित भेट द्या किंवा फोन करा.

2. त्यांच्या दिवसाबद्दल आणि भूतकाळाबद्दल विचारा, आणि ऐका.

3. वेदना, श्रवण, दृष्टी आणि हालचाल डॉक्टरांकडून तपासून घ्या.

4. त्यांना एखाद्या समुदाय गट, श्रद्धेच्या गट किंवा लंच क्लबशी जोडा.

5. चालणे किंवा खुर्चीतील व्यायाम यांसारख्या सौम्य हालचालीला प्रोत्साहन द्या.

6. काळजी, उदास मनःस्थिती किंवा निद्रानाश चालू राहिल्यास डॉक्टरांना भेटा.

कोणाचा सल्ला घ्यावा

• वेदना, शारीरिक आरोग्य, झोप आणि चिंतेसाठी फॅमिली डॉक्टर.

• काळजी किंवा उदास मनःस्थिती टिकून राहिल्यास मानसोपचारतज्ज्ञ किंवा समुपदेशक.

• सुरक्षित हालचालीसाठी फिजिओथेरपिस्ट.

• त्यांच्या मनात आयुष्य संपवण्याचे विचार असल्यास आपत्कालीन सेवा किंवा रुग्णालय.

काय करावे आणि काय करू नये

कसे वागावे आणि संवाद साधावा

• म्हणा 'मला तुमच्या दिवसाबद्दल ऐकायला आवडेल. गुरुवार चालेल का?'

• त्यांना घाई न करता त्यांच्या गोष्टी ऐका.

• 'तुम्ही जास्त बाहेर पडायला हवे' टाळा; 'आपण एकत्र जाऊया का?' असे म्हणा.

• आदर दाखवा: त्यांचे नाव आणि उपाधी वापरा.

• सहज गतीने बोला आणि डोळ्यांत पाहत राहा.

सर्व 35 प्रकरणे · खऱ्या आयुष्यातील 183 कथा · मनासाठी 61 हिंदू श्लोक · सर्वांसाठी मानसशास्त्र – मानसिक आरोग्य मालिका