स्क्रीनशॉट

दिल्लीतील तेरा वर्षांच्या कबीरने ग्रुप चॅटमधील आपल्या उच्चारांवरच्या एका विनोदाकडे हसून दुर्लक्ष केले. मग कोणीतरी त्याच्या व्हॉइस नोटचे मीम बनवले आणि ते सर्वत्र पसरवले. रात्री घरीही संदेश त्याचा पाठलाग करू लागले. त्याने …

दिल्लीतील तेरा वर्षांच्या कबीरने ग्रुप चॅटमधील आपल्या उच्चारांवरच्या एका विनोदाकडे हसून दुर्लक्ष केले. मग कोणीतरी त्याच्या व्हॉइस नोटचे मीम बनवले आणि ते सर्वत्र पसरवले. रात्री घरीही संदेश त्याचा पाठलाग करू लागले. त्याने उत्तरे देणे थांबवले, शाळेत दुपारचे जेवण थांबवले आणि त्याला नीट झोप लागेना.

त्याच्या आईच्या लक्षात आले की फोन वाजला की तो दचकतो आणि रोज सकाळी आपण आजारी आहोत असे म्हणू लागला आहे. त्याला तिला सांगायचे नव्हते, कारण त्याला लाज वाटत होती आणि ती आपला फोन काढून घेईल अशी भीती वाटत होती.

एका संध्याकाळी ती त्याच्या शेजारी बसली आणि म्हणाली की ती रागावलेली नाही. कबीरने तिला संदेश दाखवले. त्यांनी मिळून स्क्रीनशॉट्स घेतले, अकाउंट्स ब्लॉक करून त्यांची तक्रार केली, आणि वर्गशिक्षिका व समुपदेशकाला भेटले. शाळेने सहभागी विद्यार्थ्यांशी सुरक्षिततेवर लक्ष केंद्रित करून, आणि हे सुरू करणाऱ्या मुलाला मदत करण्यावरही लक्ष देऊन बोलणे केले, कारण त्याला स्वतःलाही अनेकदा आधाराची गरज असते. कबीरच्या आईने वचन दिले की ती फक्त त्याचा फोन बंद करून टाकणार नाही.

कबीरची झोप हळूहळू परत आली. शिक्षिकेने त्याची जागा बदलली म्हणजे हे सुरू करणाऱ्या मुलांच्या मुख्य गटापासून तो दूर राहील. समुपदेशकाने महिनाभर दर आठवड्याला त्याची भेट घेतली आणि तो पुन्हा दोन मित्रांसोबत दुपारचे जेवण करू लागला. त्याच्या आईने कधी लागले तर म्हणून स्क्रीनशॉट्स एका फोल्डरमध्ये ठेवले. काही आठवड्यांनंतर कबीर म्हणाला की तिला सांगणे ही त्याने केलेली सर्वांत कठीण आणि सर्वोत्तम गोष्ट होती.

ते कसे ओळखावे

• उपकरणावर असल्यानंतर दचकणारे, गुप्तता बाळगणारे किंवा अस्वस्थ होणारे मूल.

• शाळा टाळणे, पोटदुखी किंवा गुणांत घसरण.

• मित्रांपासून दूर जाणे आणि उदास मनःस्थिती किंवा चिंता.

• फोन गमावण्याच्या भीतीने तो दाखवायला नाखुशी.

• ग्रुप चॅट्समधील दुष्ट संदेश, मीम्स किंवा वगळणे.

ही कथा काय स्पष्ट करते

ही कथा सायबरबुलिंगला मुलाचा घरापर्यंत पाठलाग करणारी हिंसा म्हणून दाखवते. पुरावे जपणे, विश्वासू प्रौढाला सांगणे आणि शाळेची कृती का महत्त्वाची आहे हेही ती दाखवते.

संभाव्य मूळ कारणे

• ऑनलाइन निनावीपणा आणि क्रौर्य वेगाने पसरवणारा प्रेक्षकवर्ग.

• समवयस्क गटातील गतिशीलता आणि सामावून जाण्याची इच्छा.

• फोन गमावण्याची भीती, जी मुलांना गप्प ठेवते.

• ऑनलाइन वर्तनाबद्दल शाळेचा किंवा कुटुंबाचा कमकुवत प्रतिसाद.

काय करावे

1. शांत राहा आणि तुम्हाला सांगितल्याबद्दल त्याचे आभार माना.

2. स्क्रीनशॉट्स आणि तारखा जपून ठेवा; त्या डिलीट करू नका.

3. प्लॅटफॉर्मवर अकाउंट्स किंवा संदेश ब्लॉक करा आणि त्यांची तक्रार करा.

4. शाळेला सांगा आणि सुरक्षितता योजनेची मागणी करा, आणि त्याला कसे वाटते याची विचारपूस करत राहा.

5. भावनिक आधार द्या: झोप, अन्न, मित्र आणि कुटुंबासोबत वेळ.

6. तो निराशेबद्दल किंवा स्वतःला इजा करण्याबद्दल बोलला, तर त्याच्यासोबत राहा आणि स्थानिक आपत्कालीन क्रमांकाशी संपर्क साधा किंवा जवळच्या रुग्णालयात जा.

कोणाचा सल्ला घ्यावा

• शाळेच्या कृतीसाठी ताबडतोब वर्गशिक्षक किंवा शाळेचा समुपदेशक.

• चिंता, उदास मनःस्थिती किंवा टाळाटाळ चालू राहिल्यास फॅमिली डॉक्टर किंवा बाल मानसशास्त्रज्ञ.

• धमक्या, खाजगी प्रतिमा पसरवणे किंवा छळ यांचा समावेश असल्यास स्थानिक पोलीस किंवा कायदेशीर सेवा.

• स्वतःला इजा करण्याबद्दल किंवा आत्महत्येबद्दल कोणतेही बोलणे असल्यास आपत्कालीन सेवा.

काय करावे आणि काय करू नये

कसे वागावे आणि संवाद साधावा

• मृदू आवाज वापरा: "मी रागावलेली नाही. तू मला दाखवलेस याचा मला आनंद आहे. यात तुझा दोष नाही."

• खुले प्रश्न विचारा: "आत्ता तुला सर्वांत सुरक्षित काय वाटेल?"

• मध्येच थांबवू नका; त्याला संपूर्ण गोष्ट सांगू द्या.

• तुम्ही पाळू शकाल तेच वचन द्या: "आपण मिळून हे टप्प्याटप्प्याने सोडवू."

• नंतरच्या दिवसांत नियमितपणे आणि हळुवारपणे विचारपूस करा.

सर्व 35 प्रकरणे · खऱ्या आयुष्यातील 183 कथा · मनासाठी 61 हिंदू श्लोक · सर्वांसाठी मानसशास्त्र – मानसिक आरोग्य मालिका