Source: # मुले, किशोर आणि पालक – घर आणि शाळेतील मानसिक आरोग्य मुलांचे आणि किशोरांचे मानसिक आरोग्य, ADHD, परीक्षेचा ताण, गरोदरपण आणि नवे पालक – कोणती लक्षणे पाहावीत आणि कुटुंब कशी मदत करू शकते. ## या विषयावरील प्रकरणे ### Chapter 12: मुले, किशोर आणि प्रौढांचे मानसिक आरोग्य वेगवेगळ्या ऋतूंमधील तेच मन : वय त्रासाची भाषा बदलते. वृद्धत्व म्हणजे निदान नव्हे. - [12.1 आयुष्यभरातील मानसिक आरोग्य](https://poonam.myadvisorfriend.com/mr/chapter/12#mental-health-across-the-lifespan/) - [12.2 मुलांचे मानसिक आरोग्य (साधारण 12 वर्षांपर्यंत)](https://poonam.myadvisorfriend.com/mr/chapter/12#child-mental-health-roughly-up-to-age-12/) - [12.3 किशोरवयीनांचे मानसिक आरोग्य (साधारण 13–19 वर्षे)](https://poonam.myadvisorfriend.com/mr/chapter/12#adolescent-mental-health-roughly-ages-1319/) - [12.4 प्रौढांचे मानसिक आरोग्य (साधारण 20–59 वर्षे)](https://poonam.myadvisorfriend.com/mr/chapter/12#adult-mental-health-roughly-ages-2059/) - [12.5 वृद्धांचे मानसिक आरोग्य (साधारण 60 वर्षे आणि त्यापुढे)](https://poonam.myadvisorfriend.com/mr/chapter/12#older-adult-mental-health-roughly-age-60-and-above/) - [12.6 लिंग आणि मानसिक आरोग्य](https://poonam.myadvisorfriend.com/mr/chapter/12#gender-and-mental-health/) - [12.7 विविध वयांमधील संस्कृती, श्रद्धा आणि मानसिक आरोग्य](https://poonam.myadvisorfriend.com/mr/chapter/12#culture-faith-and-mental-health-across-ages/) - [12.8 कोणत्याही वयात मदत केव्हा घ्यावी](https://poonam.myadvisorfriend.com/mr/chapter/12#when-to-seek-help-at-any-age/) - [12.9 बाल्यावस्था: जन्मापूर्वीपासून दोन वर्षांपर्यंत](https://poonam.myadvisorfriend.com/mr/chapter/12#infancy-before-birth-to-two-years/) - [12.10 सुरुवातीचे बालपण (2 ते 6 वर्षे)](https://poonam.myadvisorfriend.com/mr/chapter/12#early-childhood-2-to-6-years/) - [12.11 आयुष्यातील बदल आणि लवचीकपणा](https://poonam.myadvisorfriend.com/mr/chapter/12#life-transitions-and-resilience/) - [12.12 एक साधी कथा](https://poonam.myadvisorfriend.com/mr/chapter/12#a-simple-story-5/) ### Chapter 27: एडीएचडी (ADHD) आणि न्यूरोडायव्हर्सिटी खोडकरपणा नव्हे; वेगळी मज्जासंस्था - [27.1 ADHD](https://poonam.myadvisorfriend.com/mr/chapter/27#adhd-1/) - [27.2 ऑटिझम स्पेक्ट्रम](https://poonam.myadvisorfriend.com/mr/chapter/27#autism-spectrum/) - [27.3 शिकण्यातील विकार](https://poonam.myadvisorfriend.com/mr/chapter/27#learning-disorders/) - [27.4 बालपणात त्यांच्या बरोबरीने काय असते](https://poonam.myadvisorfriend.com/mr/chapter/27#what-sits-beside-them-in-childhood/) - [27.5 प्रौढ](https://poonam.myadvisorfriend.com/mr/chapter/27#adults/) - [27.6 शब्द म्हणून न्यूरोडायव्हर्सिटी](https://poonam.myadvisorfriend.com/mr/chapter/27#neurodiversity-as-a-word/) - [27.7 लपलेला ऑटिझम: स्त्रिया, मुली आणि प्रौढ](https://poonam.myadvisorfriend.com/mr/chapter/27#hidden-autism-women-girls-and-adults/) - [27.8 ऑटिस्टिक व्यक्तीशी चांगला संवाद कसा साधावा](https://poonam.myadvisorfriend.com/mr/chapter/27#how-to-communicate-well-with-an-autistic-person/) - [27.9 टिक विकार आणि टूरेट सिंड्रोम](https://poonam.myadvisorfriend.com/mr/chapter/27#tic-disorders-and-tourette-syndrome/) - [27.10 घरी आणि शाळेत न्यूरोडायव्हर्जंट मुलांना आधार देणे](https://poonam.myadvisorfriend.com/mr/chapter/27#supporting-neurodivergent-children-at-home-and-school/) - [27.11 कामाच्या ठिकाणी न्यूरोडायव्हर्सिटी](https://poonam.myadvisorfriend.com/mr/chapter/27#neurodiversity-at-work/) - [27.12 एक छोटी कथा](https://poonam.myadvisorfriend.com/mr/chapter/27#a-short-story-2/) - [लक्षात ठेवण्याचे मुख्य मुद्दे](https://poonam.myadvisorfriend.com/mr/chapter/27#key-points-to-remember-2/) ### Chapter 30: प्रसूतिकालीन मानसिक आरोग्य गर्भारपण, प्रसूती, आणि त्यानंतर येऊ शकणारी मनःस्थिती - [30.1 आपल्याला आधीच काय माहीत आहे](https://poonam.myadvisorfriend.com/mr/chapter/30#what-we-already-know-1/) - [30.2 बेबी ब्लूज आणि नैराश्य — फरक लक्षात ठेवा](https://poonam.myadvisorfriend.com/mr/chapter/30#baby-blues-and-depression-keep-the-difference/) - [30.3 औषधे](https://poonam.myadvisorfriend.com/mr/chapter/30#medicines-4/) - [30.4 खोलीत आणखी कोण आहे](https://poonam.myadvisorfriend.com/mr/chapter/30#who-else-is-in-the-room/) - [30.5 एक छोटी कथा](https://poonam.myadvisorfriend.com/mr/chapter/30#a-short-story-5/) - [लक्षात ठेवण्याचे मुख्य मुद्दे](https://poonam.myadvisorfriend.com/mr/chapter/30#key-points-to-remember-5/) ## खऱ्या आयुष्यातील कथा (18) - [स्थिर बसू न शकणारा मुलगा](https://poonam.myadvisorfriend.com/mr/story/the-boy-who-could-not-sit-still-48/) – नऊ वर्षांचा आर्यन अहमदाबादमधील एका गजबजलेल्या शाळेत शिकतो. तो आपल्या जागेवर बसू शकत नाही, गृहपाठ विसरतो, उत्तरे मध्येच बोलून टाकतो आणि आपल्या वस्तू हरवतो.… - [सोफिया आणि स्क्रीनची चमक](https://poonam.myadvisorfriend.com/mr/story/sofia-and-the-glow-of-the-screen-49/) – पंधरा वर्षांची सोफिया जोहान्सबर्गमध्ये राहते. ती आनंदी मुलगी होती, पण नव्या शाळेत गेल्यापासून ती तासन्तास ऑनलाइन राहून परिपूर्ण आयुष्य असल्यासारख्या दिसणाऱ्या मुलींशी स्वतःची तुलना… - [नेहाने होकार देणे थांबवले](https://poonam.myadvisorfriend.com/mr/story/neha-stops-saying-yes-50/) – अडतीस वर्षांची नेहा बंगळुरूमध्ये प्रोजेक्ट मॅनेजर आणि दोन मुलांची आई आहे. तिचा दिवस पहाटे पाचला सुरू होतो आणि मध्यरात्री संपतो: ऑफिसचे कॉल्स, शाळेचे डबे,… - [श्री. अय्यर घरचा रस्ता विसरतात](https://poonam.myadvisorfriend.com/mr/story/mr-iyer-forgets-the-way-home-51/) – चेन्नईतील अठ्ठ्याहत्तर वर्षांचे निवृत्त शिक्षक श्री. अय्यर चाळीस वर्षे रोज सकाळी त्याच वाटेने मंदिरात जायचे. गेल्या महिन्यात ते रस्ता चुकले आणि एका अनोळखी व्यक्तीने… - [छोटी झारा वाट पाहायला शिकते](https://poonam.myadvisorfriend.com/mr/story/little-zara-learns-to-wait-52/) – तीन वर्षांची झारा नैरोबीमध्ये आपल्या आईसोबत, वांजिरूसोबत राहते, जी एका महिन्यापूर्वी पुन्हा कामावर रुजू झाली. झारा पूर्वी हसरी होती, पण आता तिला सोडताना ती… - [रमेश, वय 68](https://poonam.myadvisorfriend.com/mr/story/ramesh-age-68-167/) – दशकानुदशके रमेश यांचे आयुष्य दोन अढळ खांबांवर उभे होते: त्यांची व्यस्त कारकीर्द आणि त्यांची समर्पित पत्नी. पण अवघ्या दोन वर्षांत त्यांनी दोन्ही गमावले. ते… - [खुर्चीत बसून राहू न शकणारा मुलगा](https://poonam.myadvisorfriend.com/mr/story/the-boy-who-could-not-stay-in-the-chair-109/) – लखनौचा आठ वर्षांचा विहान सतत हालचाल करत असायचा. तो दर आठवड्याला कंपासपेटी हरवायचा, उत्तरे मध्येच बोलून टाकायचा, आणि धड्यांदरम्यान पाय आपटत राहायचा. त्याच्या शिक्षिका… - [नेहमी उशीर, नेहमी माफी](https://poonam.myadvisorfriend.com/mr/story/always-late-always-sorry-110/) – बंगळुरूमधील चौतीस वर्षांची ग्राफिक डिझायनर प्रिया बैठकांमध्ये तल्लख आणि इनबॉक्समध्ये गोंधळलेली होती. ती मुदती चुकवायची, किल्ल्या हरवायची, आणि घाबरून मध्यरात्री कामे सुरू करायची. शाळेत… - [सगळ्यांचे अनुकरण करणारी मुलगी](https://poonam.myadvisorfriend.com/mr/story/the-girl-who-copied-everyone-111/) – हैदराबादची चौदा वर्षांची मीरा नम्र होती, वर्गात पहिली होती आणि क्वचितच कोणताही त्रास द्यायची. शाळेत ती इतर मुली कशा हसतात आणि बोलतात त्याचे अनुकरण… - [हुशार मुलगा, वाचता येत नाही](https://poonam.myadvisorfriend.com/mr/story/bright-boy-cannot-read-112/) – नऊ वर्षांचा ऑलिव्हर ब्रिस्टलमध्ये आपल्या आई-वडिलांसोबत राहतो. तो संभाषणात चटपटीत आहे, लांबलचक विनोद सांगतो आणि लेगोमध्ये उत्कृष्ट आहे. पण वर्गात त्याचे वाचन संथ आणि… - [मिचकावणे आणि फुरफुरणे](https://poonam.myadvisorfriend.com/mr/story/the-blink-and-the-sniff-113/) – डब्लिनमधील अकरा वर्षांचा डॅनियल जोरजोरात डोळे मिचकावू लागला आणि घसा खाकरू लागला. लवकरच तो खांदा उडवू लागला आणि फुरफुरू लागला, आणि कधीकधी एखादा छोटा… - [अरुणचे दोन अहवाल](https://poonam.myadvisorfriend.com/mr/story/aruns-two-reports-179/) – अरुणच्या वर्गशिक्षकांनी लिहिले “निष्काळजी.” त्याच्या फुटबॉल प्रशिक्षकांनी लिहिले “संपूर्ण मैदान पाहतो.” बालरोगतज्ज्ञ दोन्ही पाने आणि बुटांवरून ओरडून थकलेल्या पालकांसोबत बसले. योजना मुद्दाम साधी होती:… - [तिला फेकून द्यावीशी वाटलेली गोळी](https://poonam.myadvisorfriend.com/mr/story/the-tablet-she-wanted-to-throw-away-124/) – अंजली एकोणतीस वर्षांची आणि तीस आठवड्यांची गर्भवती होती, जेव्हा तिने आपल्या पतीला, रोहितला सांगितले की तिने आपल्या नैराश्यविरोधी गोळ्या कचऱ्याच्या डब्यात टाकल्या आहेत. कामावरच्या… - [फक्त थकव्याचे अश्रू नव्हेत](https://poonam.myadvisorfriend.com/mr/story/not-just-tired-tears-125/) – झैनब एका मंगळवारी लाहोरमधील रुग्णालयातून मुलीला घरी घेऊन आली. चौथ्या दिवसापर्यंत ती क्षुल्लक गोष्टींवर रडत होती: थंड झालेला चहाचा कप, रेडिओवरचे एखादे गाणे. तिची… - [कागदावर व्यवस्थित पार पडलेली प्रसूती](https://poonam.myadvisorfriend.com/mr/story/the-birth-that-went-well-on-paper-126/) – भयानक इशाऱ्यांच्या एका रात्रीनंतर आपत्कालीन सिझेरियनने प्रियाच्या मुलीचा जन्म झाला. बाळ निरोगी होते, डॉक्टर हसले, आणि नातेवाइकांनी आनंदी फोटो पाठवले. सगळे म्हणाले, 'शेवट गोड… - [स्कॅननंतरची एक शांत खोली](https://poonam.myadvisorfriend.com/mr/story/a-quiet-room-after-the-scan-127/) – सुनीता दहा आठवड्यांची गर्भवती होती, जेव्हा पुण्यातील एका नेहमीच्या स्कॅनमध्ये हृदयाचे ठोके दिसले नाहीत. डॉक्टर प्रेमाने बोलल्या, पण शब्द धूसर झाले. संध्याकाळपर्यंत ती घरी… - [ज्या रात्री रोझाचे बोलणे अर्थहीन झाले](https://poonam.myadvisorfriend.com/mr/story/the-night-rosa-stopped-making-sense-128/) – एकतीस वर्षांच्या रोझाने पाच दिवसांपूर्वी लिस्बनमध्ये आपल्या पहिल्या बाळाला जन्म दिला होता. पहिल्या दोन रात्री ती जेमतेम झोपली, ज्याचे कारण तिच्या पतीने, मिगेलने, उत्साह… - [डिस्चार्जनंतर](https://poonam.myadvisorfriend.com/mr/story/after-the-discharge-182/) – वॉर्डने प्रसूतीला सामान्य म्हटले. घरी रात्री सामान्य नव्हत्या. तिला बाळ आपले वाटत नव्हते. तिची आई म्हणाली थकवा आहे. बाराव्या दिवशी तिने भेटायला आलेल्या परिचारिकेला… ## आणखी विषय - [मानसिक आरोग्य म्हणजे काय? मन समजून घेण्याचे आणि मदत मिळवण्याचे सोपे मार्गदर्शन](https://poonam.myadvisorfriend.com/mr/topic/mental-health-basics/) - [मनःस्थितीमागील मेंदू, संप्रेरके आणि शरीरातील रसायने](https://poonam.myadvisorfriend.com/mr/topic/brain-and-body/) - [भावना, राग आणि मनःस्थितीतील चढ-उतार – आपल्या भावना समजून घ्या](https://poonam.myadvisorfriend.com/mr/topic/emotions/) - [ताण – कारणे, लक्षणे आणि कामाचा व परीक्षेचा ताण कमी करण्याचे उपाय](https://poonam.myadvisorfriend.com/mr/topic/stress/) - [चिंता, पॅनिक अटॅक आणि भीती – लक्षणे, कारणे आणि काय मदत करते](https://poonam.myadvisorfriend.com/mr/topic/anxiety/) - [नैराश्य आणि उदासी – लक्षणे, कारणे आणि बरे होण्याचा मार्ग](https://poonam.myadvisorfriend.com/mr/topic/depression/) - [आघात, दुःख आणि वियोग – आपल्या गतीने बरे होणे](https://poonam.myadvisorfriend.com/mr/topic/trauma-grief/) - [झोपेच्या समस्या, आहार आणि दिनचर्या – निरोगी मनासाठी](https://poonam.myadvisorfriend.com/mr/topic/sleep-food-routine/) - [समुपदेशन, थेरपी आणि मानसोपचाराची औषधे – सोपी माहिती](https://poonam.myadvisorfriend.com/mr/topic/therapy-medicines/) - [मानसिक आजारात जवळच्यांना मदत – कुटुंब आणि नाती](https://poonam.myadvisorfriend.com/mr/topic/family-relationships/) - [मानसिक संकट आणि आत्महत्या प्रतिबंध – काय करावे](https://poonam.myadvisorfriend.com/mr/topic/safety-crisis/) - [पाच इंद्रिये, पंचमहाभूते आणि मन](https://poonam.myadvisorfriend.com/mr/topic/senses-elements/) - [मनःशांतीसाठी भगवद्गीता, योग आणि भारतीय ज्ञान](https://poonam.myadvisorfriend.com/mr/topic/spiritual-wisdom/) - [दारू, तंबाखू, ड्रग्ज आणि जुगाराचे व्यसन – लक्षणे आणि सुटका](https://poonam.myadvisorfriend.com/mr/topic/addiction/) - [फोनचे व्यसन, सोशल मीडिया आणि स्क्रीन टाइम – डिजिटल आरोग्य](https://poonam.myadvisorfriend.com/mr/topic/digital-life/) - [निरोगी वृद्धत्व, विस्मरण आणि डिमेन्शिया – ज्येष्ठांची काळजी](https://poonam.myadvisorfriend.com/mr/topic/later-life/) [myadvisorfriend@gmail.com](mailto:myadvisorfriend@gmail.com) · [Contact](https://poonam.myadvisorfriend.com/contact/) · [About](https://poonam.myadvisorfriend.com/about/) · [Privacy](https://poonam.myadvisorfriend.com/privacy/) · [Disclaimer](https://poonam.myadvisorfriend.com/disclaimer/) --- *Psychology for Everyone – A Mental Well Being Series* by Satish Zope · free to read · Contact: [myadvisorfriend@gmail.com](mailto:myadvisorfriend@gmail.com) · [About](https://poonam.myadvisorfriend.com/about/) · [Privacy](https://poonam.myadvisorfriend.com/privacy/) · [Disclaimer](https://poonam.myadvisorfriend.com/disclaimer/)